İnegöl’ün Coğrafi İşaretli Lezzetleri: Köfteden Pırasaya 7 Tescilli Ürün

İnegöl’ün Türk Patent ve Marka Kurumu’nda tescilli yedi coğrafi işareti vardır: İnegöl Köftesi (No 78, 2006), İnegöl Sütlü Kadayıfı (No 1383, 2023), İnegöl Cerrah Kuru Fasulyesi (No 1373, 2023), İnegöl Çıbrıkası (No 1374, 2023), İnegöl Büryanı / İnegöl Mişörizi (No 1606, 2024), İnegöl Piyazı (No 1708, 2025) ve İnegöl Pırasası (No 1884, 2026). Yedisi de mahreç işaretidir.

İnegöl denince akla önce köfte gelir. Ama ilçenin resmî olarak tescil edilmiş lezzetleri bununla sınırlı değil. Son yıllarda yapılan başvurularla İnegöl’ün tescilli ürün sayısı yediye çıktı. Bu yazıda her birinin ne olduğunu, kimin tescil ettirdiğini ve İnegöl sofrasında nerede durduğunu anlattık.

1. İnegöl Köftesi

İnegöl’ün ilk ve en bilinen coğrafi işareti. Tescile göre dana ve kuzu etiyle, ekmek kırıntısı, tuz, kuru soğan ve karbonat dışında baharat kullanılmadan hazırlanır ve kömür ateşinde pişirilir. Ayrıntıları İnegöl köftesi nedir yazımızda anlattık.

2. İnegöl Cerrah Kuru Fasulyesi

İnegöl’ün Cerrah Mahallesi’nde yetiştirilen, beyaz taneli, dermason özellikli kuru fasulyedir. Tescil belgesine göre rutubeti en çok yüzde 14’tür. İnegöl Piyazı’nın tescilli tarifinde bu fasulye kullanılır.

3. İnegöl Çıbrıkası

Sater olarak da bilinen Satureja hortensis bitkisinin kurutulmuş toprak üstü kısımlarından elde edilen bir baharattır. Kekik ailesindendir; tescile göre uçucu yağ oranı en az 100 gramda 1 mililitredir.

4. İnegöl Sütlü Kadayıfı

Tel kadayıfın sarmal biçimde sarılıp fırınlandığı ve süt, şeker ve kremayla hazırlanan şerbetle tatlandırıldığı bir tatlıdır. Köfteden sonra tatlı arayanlar için ayrıntıları sütlü kadayıf ve Kemalpaşa yazımızda anlattık.

5. İnegöl Büryanı / İnegöl Mişörizi

Kavrulmuş pilavın yuvarlak bir tepsinin altına, üzerine soğan ve en üste haşlanmış tavuk ya da kuzu etinin dizilip fırınlandığı bir yemektir. Tavuk budu kullanıldığında butlar tepsiye sarmal biçimde yerleştirilir.

6. İnegöl Piyazı

Haşlanmış Cerrah kuru fasulyesi, haşlanmış yumurta, kuru soğan, domates, yeşilbiber, maydanoz, tuz ve sumakla hazırlanan bir piyazdır; isteğe göre zeytinyağı eklenir. Tescilli tarifte tahin ve sirke yoktur. İnegöl köftesinin en bilinen eşlikçisidir.

7. İnegöl Pırasası

İnegöl’ün en yeni coğrafi işareti. ‘İnegöl-92’ çeşidinden elde edilen bu pırasanın beyaz kısmı 60–64 santimetreye kadar uzayabilir, tabanında belirgin bir baş oluşmaz. Tescile göre yumuşak dokusu ve hafif aromasıyla çiğ tüketime de uygundur.

İnegöl sofrasında tescilli bir öğün

Bu listeye bakınca İnegöl’de tek bir sofrada birden fazla tescilli lezzetin buluşabildiği görülüyor: İnegöl köftesi, yanında İnegöl piyazı ve ardından sütlü kadayıf. Beslen’in menüsünde köfte, piyaz ve sütlü kadayıf var; güncel liste menü sayfamızda.

Coğrafi işaret ne işe yarar?

Coğrafi işaret, bir ürünün adını aldığı yerle bağını ve temel özelliklerini korur. İnegöl’ün yedi işaretinin hepsi mahreç işaretidir: ürün adını İnegöl’den alır ve tescilde tarif edilen yöntemle üretilir. Tescillerde denetimin kimler tarafından yapılacağı da yazar; örneğin sütlü kadayıf ve piyaz için denetim İnegöl Belediyesi koordinasyonunda beş kişilik bir kurul tarafından yılda bir kez yapılır.

Sık sorulan sorular

İnegöl’ün kaç coğrafi işareti var?

Türk Patent kayıtlarına göre yedi: köfte, sütlü kadayıf, Cerrah kuru fasulyesi, çıbrıka, büryan (mişöriz), piyaz ve pırasa.

İnegöl’ün ilk coğrafi işareti hangisi?

İnegöl Köftesi; 28 Şubat 2006’da 78 numarayla tescil edildi.

En yeni İnegöl coğrafi işareti hangisi?

İnegöl Pırasası; 31 Temmuz 2026’da 1884 numarayla tescil edildi.

İnegöl piyazında tahin var mı?

Tescilli tarifte tahin ve sirke yoktur; yumurta, Cerrah kuru fasulyesi, soğan, domates, yeşilbiber, maydanoz, tuz ve sumak kullanılır.

İnegöl mişörizi nedir?

İnegöl Büryanı’nın diğer adıdır; kavrulmuş pilav, soğan ve haşlanmış etin tepside fırınlanmasıyla hazırlanır.

Sonuç

İnegöl yalnız köftesiyle değil, piyazından sütlü kadayıfına, fasulyesinden pırasasına kadar tescilli lezzetleriyle bir gastronomi durağı. Bu lezzetlerin üçünü tek sofrada denemek için Beslen’e uğrayabilir, Google Haritalar üzerinden yol tarifi alabilirsiniz.